با همین مقدمه نیمه بلند حرفم را پرت می کنم لا به لای فریم های  فیلم “بالون قرمز” آلبرت لامورزیه محصول ۱۹۵۶ کشور فرانسه. از روی اقبال این فیلم را همه هم سن و سال های من و شاید نسل قبل تر حتی، در کودکی مان دیده ایم وقتی که مجری مهربان ولی افسرده ، خانوم خامنه ای آمد و گفت “با هم دیگه فیلم  پسری با بادکنک قرمزش  را می بینیم ” .

 بالون قرمز هیچ دیالوگ اثر گزاری ندارد. کسانی که این فیلم را در بچگی دیده اند فرصتی استثنایی دارند تا با دیدن دوباره فیلم  ضمن حس کردن  هم ذات پنداری کودکانه که بی نظیر است با من بالغ خود لایه های جدی کودک درون خود را حس و تحلیل کنند و اینکه این بالغ ما و اموری که جدی می پنداریم چقدر عجیب با تجربه های کودکی ما گره خورده  است و گویا فقط کشش همان تجارب جدی کودکی است که ادامه پیدا کرده است و من بالغ ما را ساخته در حالی که به شدت ما فکر می کنیم که من بالغ چیزی است که ما به دستش آورده ایم و هیچ ربطی به تجربه های کودکی ما ندارد. از ورود حرفم به تحلیل های فرویدی بی خیال می شوم و دوست دارم بیشتر در مورد خود فیلم بنویسم .زمانی که با من بالغ این فیلم را می بینید این بار حس همذات پنداری با آدم بزرگ های این فیلم را نیز دارید که در کودکی نداشته  ا ید . موهای بدنتان سیخ می شود وقتی می فهمید  که لامورزیه (کارگردان این فیلم شاهکار و جاودان) با جادوی خودش این سوال بزرگ  را مقابل شما که همان بادکنک قرمز را داشته اید  و الان بزرگ شده اید مطرح می کند که دنیای کودک ها  جدی تر است یا دنیای بزرگ ترها؟ و مرز بین رویا و واقیعت برای کودک و یک بالغ به چه صورتی تغییر می کند و یک انسان بالغ اگر کمی اهل کنکاش باشد  یادش می آید که برایش  داشتن بادکنی قرمز چه قدر امر جدی بوده  است و از بین رفتن آن امری جدی تر. از دست دادن کودکان را به خیال وا  می دارد حسی که قرار است در بزرگی ما به تکرار داشته باشیم که وقتی چیزی یا کسی را که دوست داریم از دست می دهیم این خیال است که به کمک ما قرار است بیاید و ما را نجات دهد با این تفاوت که یک کودک به واقعی نبودن خیال فکر نمی کند و خیال و واقیعت به طور عجیبی در ذهن کودک آمیخته می شود در حالی که هر چه بزرگ تر می شویم  مرز بین واقعیت و خیال حداقل به طور ذهنی برای مان .واضح تر می شود حتی اگر هنوز از لحاظ فلسفی این مرز روشن نشده باشد برای مان . همین تفاوت در درک بین مرز رویا و واقعیت ، شناخت دنیای کودکی را بسیار  سخت و پیچیده می کند

شاید ساعت ها می شود در مورد این فیلم افراد صاحب نظر و روان شناسان حرف بزنند ولی من  ترجیح می دهم   چند سطر کوتاه  در مورد این فیلم بنویسم و شما را دعوت کنم که مثل من این فیلم را یک بار دیگر ببنید .

فیلم با تلاش پسرک برای به دست آوردن بادکنکی قرمز گیر کرده به تیر چراغ شروع می شود . رنگ قرمز این بادکنک می تواند مفهوم های متفاوتی داشته باشد که یکی از آن ها این می تواند باشد که بادکنک که نماد رویا های کودک ها است جدی است .

در طول فیلم پسرک  با بادکنک ارتباط برقرار می کند  در حالی که هیچ کدام از سه نهاد اصلی  موثر  در رشد و شکل گیری شخصیت پسرک – کودک  - بادکنک  قرمز او را  را جدی نمی گیرند  .در نمای اول  مادر پسرک بادکنک قرمز پسرک را با تشر از پنجره بیرون می کند و ما  نمای زیبا از بادکنک بیرون خانه را می بینیم .

در نمای دوم  معلم مدرسه با ورود به داخل مدرسه- به عنوان دومین مرکز آموزش – و تنبیه بچه ها منجر می شود تا بادکنک از پنجره بیرون بیاید و باز هم نمایی داریم از بادکنک قرمز در خارج از مدرسه

در سومین  واکنش ، تقابل نهاد مذهب -که کلیسا است- را با رویاهای کودکی داریم که  برخورد  سفت و سخت تری است  و این بار کودک نیز بعد از بادکنک همراه توبیخ و تحقیر به بیرون از کلیسا رانده می شود و باز هم نمایی زیبا از با دکنک  قرمز در خارج از کلیسا

در مسیر خانه به مدرسه   تقابل پسرک  و بادکنک قرمزش -رویاهایش – را  با جامعه می بینیم و نماهایی بسیار زیبا از این واکنش . گویا افراد پیر نیم نگاهی  به رویاهای پسرک دارند و بیان گر این  واقیعت که   هر چه ما پیر تر می شویم به دوران کودکی  بیشتر فکر می کنیم و  نزدیک تر می شویم .

در نما یی دیگر  لامورزیه به صورت  سمبلیک نشان می دهد که حتی ارتباط بین جنس مخالف هم از طریق رویاهای کودکی است که برقرار می شود  و همه ما  اولین تصورات جدی خودمان را از جنس مخالف از طریق رویاها و بازی های کودکانه که جدی هستند به دست می آوریم

در  طول فیلم بچه های به اصطلاح شر  در صدد تصاحب بادکنک قرمز پسرک هستند و این ها همان کودک هایی هستند که  رویاهایشان را نادیده  گرفته اند و آن ها را زود تر ازدست داده اند  و تاب دیدن رویای پسرک را نمی آورند و در صحنه پایانی موفق می شوند بادکنک قرمز پسرک را  بترکانند . این بچه ها نشانه های اثرات  آموزشی هستند  که  بزرگ .تر ها برای بچه ها  تدارک می بینند و این امر هر چه جامعه جزمی تر  باشد پر رنگ تر است

لامورزیه معتقد است که وقتی بچه ها رویاهاشان را از دست می دهند با سرخوردگی خیلی جدی مواجه می شوند  و تنها چیزی که آن ها را می تواند نجات دهد رویاهای جدید و بزرگ تر است که بتواند جایگزین رویای از دست رفته بشود . این نکته در نمای پایانی با هزاران بادکنک رنگی که از سراسر شهر به سوی پسرک پرواز می کنند تصویر شده است ،  پسرک با  جمع کردن و بستن  بادکنک ها به خود،  به آسمان پرواز می کند و از دست جامعه  ای که رویاهایش را نادیده گرفته خلاص می شود ..اما سوال این است که آیا این بادکنک ها برای ما به پرواز در آمده اند …؟

با نرمی سر انگشتانم

می پوشانم

و دل تنگی ام را

می دمم

دلتنگی ام نت دو یی می شود

در فکر سکوت

و من هراسان از حفره ها

گام مینوری هستم

تک نتی

————

پی نوشت ۱: با یادی از کتاب حفره های گروس عبدالملکیان

پی نوشت ۲:به توالی ۷ نت به اضافه نت هشتمی که با نت اول هم نام باشد، اکتاو گفته می‌شود

کشف تنهایی انسان بود

خودتان قضاوت کنید

زندگی

یا

مرگ

شاید معجزه من هم یه حرکت کوچیک بیشتر نباشه

یه چرخش..

یه جهش..

یه این طرفی..

یه اون طرفی..

اولین بار من بیوک آقا رو سر کلاس ویولن که می رفتم از نزدیک دیدم. هر از چند گاهی می اومد پیش استاد ویولن من ، تنها استاد موسیقی تو شهر که موسیقی رو علمی بلد بود. اون روز که بیوک آقا اومد تو با همون شمایل خاص خودش ،چشم های من مثل دوربین های مدار بسته وصل شده بود به تمام حرکات بیوک آقا. آقای رضایی در حالی که سعی می کرد با بیوک آقا دیالوگ برقرار کنه،رو به من  گفت وقتی می خواد ویولن بزنه می یاد اینجا. من گفتم مگه تار نمی زنه؟ گفت نه ویولن هم میزنه. تو این حین، بیوک آقا یکی از ویولن ها رو ور داشت . به خوبی تارش نمی زد ولی می دونست داره چی میزنه. بعدشم یه کم حرف بی منطق زد و رفت. میگن بیوک آقا بچه که بوده پدرش می میره بعد مادرش با یه  مردی ازدواج می کنه که تار می زده و بیوک آقا تار زدن رو از ناپدری یاد می گیره، وقتی اومده بوده تهران واسه ناپدریش تار بخره با لطف الله خان امجد آشنا می شه، مدتی هم پیش لطف الله خان تار میزنه . تو شناسنامش اسمه یه زن و یه بچه رو نوشتن ولی کسی از اونا خبر نداره. یه مدتی کسی از بیوک آقا خبر دار نمیشه، بعد با یه پیرهن سیاه میاد تو شهر و تا سه سال کسی نمی بینه که تار بزنه و کسی نمیدونه که ماجرا چی بوده. بعضی ها میگن فشار های زندگی تعادل روحیش رو بهم زده، بعضی ها میگن عاشق بوده ،بعضی ها میگن رقباش به این روزش انداختن. گذشتش مثله یه سیاه چاله می مونه که هر ظن و گمانی رو جذب خودش می کنه. کمتر با کسی حرف می زنه. وقتی هم حرف میزنه بعضی وقت ها جواب هایی می ده که شبیه حرف های عرفاست. کوتاه ،ساده و چند پهلو. بعضی وقت ها هم حرف هایی میزنه که تورو یاد لقبش میندازه . اگه ساز دستش باشه بی هوا شروع می کنه به ساز زدن به نظر می رسه که وقتی ساز می زنه هیچ توجهی به اطرافش نداره .هیچ سکوتی بین قطعه هایی که می زنه وجود نداره. هیچ منتظر تشویق یا واکنش شنونده نیست. بعضی وقت ها با صدای خش دارش وقتی میزنه میخونه .ترانه های محلی عاشقانه به قدمت کاشی های گنبد سرخ شاید هم بیشتر. بیوک آقا مصداق بارز آدمی هستش که زندگی به هیچ جایش نیست.  دوست داران جدید بیوک آقا جوان های بعد از انقلاب هستند که دانشگاه رفتند و با عرفان و موسیقی و شعر آشنا شدند. بعضی هایشان بیوک آقا را عارف تمام عیار می دانند که” از هر چه رنگ تعلق گیرد آزاد است”. حرف ها ش  و کار هاش رو  تفسیر عرفانی می کنند. بیوک آقا مثل حسین علیزاده تار نمی زنه، اما وقتی تار می زنه شاید بیشتر از علیزاده روح را شخم می زنه. انگار از گذشته اش تنها تار زدش مونده .هیچ چیز دیگه رو را به یادش نمی آره. وقتی ساز می زنه صدای سازش پروازت می ده. شاید همه اینها دلیل های علمی داشته باشه که همه بخش های مغز از کار افتاده باشن به جز نرون هایی که موسیقی رو  ضبط کردن که حتی اگر همین هم باشه و هیچ چیز دیگه هم این وسط نباشه، این صدای بی واسطه اونقدر عجیب هست که همه فلسفه بودنت رو  به یکباره ضرب در صفر بکنه. بیوک آقا کلاژی هستش به زندگی تو شهر مراغه. یه پیر مرد ژنده پوش که عقل درست حسابی نداره و یه تار دستشه و داره نگات می کنه.

خیلی ها میگن دیوونس ولی تو دلشون عاشق صدای تارش هستن. صدای تارش از اینجا هم که خدا کیلومتر فاصله داره تو گوشم زنگ میزنه. حاضر هستم همه این مسافت رو برم و کنارش بشینم و به صدای تارش گوش بدم. خودش نمی دونه که مستندی که ازش ساختن از  شبکه آرته پخش شده.اصلن اگه همین الان دعوتش کنن که بره تو استودیو شبکه آرته ساز بزنه براش هیچ فرقی با هتل دریا مراغه نداره سازش رو می زنه سیگارش رو میکشه و میره. با دوربین و رسانه میونه خوبی نداره و کارگردان فیلم مستندش پدرش در اومده بود تا بتونه باهاش حرف بزنه جلو دوربین.  اون چشمه که تو قله کوه  جوشیده کجا خبر داره که تکنولوژی این پائین ها می کندش تو  شیشه و من باید ۳ یورو

 بدم تا دلم خوش باشه که آب معدنی دارم می نوشم. همین ویدئو یو تیوب هم که الان دارم یه تیکه از ساز زدن بیوک آقا رو گوش می دم با اینکه مثل همون آب معدنی تو طلق پلاستیکی میمونه ولی همین هم شب مارو ساخت.

.اون هایی که اهلشن، راهشون افتاد انور ها پیداش کنن یه جایی که تار بزنه. پیدا کردنش سخت نیس هر جای شهر که بگین  ”دلی بوی آ” کجا می تونم پیدا کنم، نشونتون میدن

 یه لینک ، واسه اینکه بیوک آقا رو بشنوید

]]> http://saraband.wordpress.com/2011/07/11/%d8%a8%db%8c%d9%88%da%a9-%d8%a2%d9%82%d8%a7-%d9%87%db%8c%da%86%d8%8c-%d8%a8%db%8c%d9%88%da%a9-%d8%a2%d9%82%d8%a7-%d8%b5%d8%af%d8%a7/feed/ 1 57.696981 11.986383 57.696981 11.986383 netsysevo http://saraband.wordpress.com/2011/06/28/%d8%ac%d8%af%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%af%d8%ae%d8%aa%d8%b1-%d9%87%d8%a7-%d8%a7%d8%b2-%d9%be%d8%b3%d8%b1-%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d8%b6%db%8c%d8%a7%d9%81%d8%aa-%d8%a7%d9%81%d9%84%d8%a7%d8%b7%d9%88%d9%86/ http://saraband.wordpress.com/2011/06/28/%d8%ac%d8%af%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%af%d8%ae%d8%aa%d8%b1-%d9%87%d8%a7-%d8%a7%d8%b2-%d9%be%d8%b3%d8%b1-%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d8%b6%db%8c%d8%a7%d9%81%d8%aa-%d8%a7%d9%81%d9%84%d8%a7%d8%b7%d9%88%d9%86/#comments Tue, 28 Jun 2011 14:08:34 +0000 ساراباند http://saraband.wordpress.com/?p=677 ]]>  هجده سالم بود و دغدغه عشق، جنس مخالف و سکس مغز من را مدام مثل همه هم نسلی های من  اشغال می کرد. رابطه عشق و سکس سر خط حرف های همه هم نسل های من بود که در خانواده ها ی نسبتن فرهنگی بزرگ می شدند. آن روز ها من هر کتابی   که می توانستم گیر بیارم که از این راز انسانی پرده هایی را کنار بزند، می خواندم. از حافظ و سعدی گرفته تا فروید ،یونگ میلان کوندرا  و هر چی که تویش از عشق و سکس حرفی جدی برایم داشت.. ولی هیچ فایده نداشت، وضع خوب   نبود!  داشتن یک رابطه جنسی عادی برایمان درست تعریف نشده بود وامکان هم نداشت. فرض بر این بود که باید تا ۲۷-۲۸ سالگی درس می خواندیم، دکتری، مهندسی می شدیم تا بلکه عشق و سکس را برای همیشه از آن خود می کردیم.. دانشگاه برایمان جایی شد که آن جا  می توانستیم این موجود های عجیبی را که خداوند برای آرامش ما خلق کرده بود را کمی از نزدیک ببینیم..بنابر این  تلاش می کردیم که دانشگاه های تهران، آن هم خوب هایش قبول شویم، چون فکر می کردیم عشق و سکس های بهتر و فهمیده تر ی آنجا می توانیم پیدا کنیم..عشق را از شعر حافظ، سعدی ،نظامی و داستان آن عاشق زرد روی که ابو علی سینا وصل یار را تجویز کرده بود برای شفایش ، فهمیده بودیم، و از  قصه های لیلی و مجنون، که معلم ادبیات آخر کلاس تعریف می کرد و ما هم با ولع گوش می دادیم . خودمان را جای مجنون می گذاشتم که چه سختی ها که باید بکشیم در راه عشق و چه کوه ها که نباید بکنیم همچو فرهاد. سکس را هم از فیلم های پورنو،نیمه  با اضطراب و ترسی لذت بخش یاد گرفتیم..الان که به آن روز ها فکر می کنم گریه ام می گیرد، که ما باید بین آن عشق و آن سکس رابطه بر قرار می کردیم..هر جوری که شده بود ، این رابطه را بر قرار کردیم و نتیجه این تلفیق،  ذهن بیمار مالیخولیایی نسل من از عشق و سکس شد.  بیشتر ماها هنوز ازدواج نکرده ایم با اینکه ۲۷-۲۸ را رد کردیم و دکتر و مهندس شدیم .آن ها یی هم که ازدواج کردند، خوب نیست وضع شا ن!. اما داستان این قدر ها هم برای من سیاه نبود ، آن روز ها میان همه آن کتاب هایی که خردیده بودنم، کتابی خریدم در باب عشق به اسم “ضیافت افلاطون” الان یادم نیست که مترجم که بود، شاید مجتبی مینوی. آن کتاب روایت خطابه های ۱۰ فیلسوف در یونان قدیم بود که از زبان افلاطون که آن زمان  شاگرد سقراط  و تدارکاتچی آن مجلس  بود ،روایت می شد. آن کتاب در زمان ریس جمهور خاتمی چاپ شد. آن کتاب مقدمه ای داشت که من را نجات داد. ۵ صفحه کتاب من را نجات داد و از همان زمان ارادت من به کتاب صد چندان شد

بعد ها دیدم که در چاپ های بعدی آن مقدمه حذف شده است، که البته قابل پیش بینی بود. آن ۵ صفحه به طور خلاصه  می گفت که در جوامع استبدادی  همیشه زن و مرد از هم جدا می شوند تا مرد ها و زن ها چیزی که بینشان  جریان داشته باشد، شهوت بیمار گونه ناشی از توهم شناخت  از هم  باشد، تا هیچ زنی و مردی زیبایی و زشتی واقعی را نتواند تشخیص بدهد و زن ها و مرد ها در انتخاب هم به اندازه شهوت برانگیز بودن توجه داشته باشند و  بس ، نه چیز دیگری ..چرا؟؟ چون اگر در جامعه روابط زن و مرد آزاد باشد آن  دیوار شهوت فرو می ریزد و زن ها و مرد ها زیبایی و زشتی واقعی را تشخیص می دهند و خانواده هایی که تشکیل می دهند بر دوست داشتن  .   انسانی بنا می کنند و فرزندان سالم تربیت می کنند که تاب استبداد را ندارد و به عبارتی استبداد با وجود آنها بیگانه است، چرا که آزاد پرورش می یابند

ما بقی کتاب هم  با خطابه های فلسفی در مورد چیستی عشق  دنبال می شد و درست همان جا که دیگر فکر می کردی سقراط به عنوان آخرین کسی که می خواهد در مورد عشق سخن بگوید چه می خواهد بگوید در حالی که دیگران همه چیز را گفته اند.. سقراط شروع به حرف زدن می کرد و تمام موهایت سیخ می شد و همانند کوهنوردی که به یک آبشار پر هیبت می رسد، پاها یت از حرکت می ایستاد و همه تن چشم، هیبت آبشار را نظاره می کردی

“در آخر افلاطون  می گوید ، بعد ها که به سقراط نزدیک تر شدم در خلوتی از سقراط پرسیدم، که تو آن فهم از عشق را از کجا به دست آورده ای ؟ که سقراط پاسخ می دهد: :” از زنی خردمند

 .و این می شود آس دلی که سقراط رو می کند و راه فهم عشق را برای  انسان برای ابدیت یک تاریخ  نشان می دهد

 بعد از این کتاب دیگر هیچ کتابی در مورد عشق و سکس نخواندم .همه آموزه هایم از حافظ و سعدی ،مجنون و فرهاد و لیلی و شیرین و فیلم های پورنو و نیمه را به دور ریختم  و تا آنجا که توانستم با زن ها دوست شدم حرف زدم،  دوستشان داشتم از آن ها جدا شدم، و الان دوستان زن زیادی دارم  که فارغ از همه خط کشی های غیر انسانی ، دوستشان دارم، دلم برایشان تنگ می شود. بیشتر، زن ها را می فهمم . حالا می خواهند سیم خاردار بکشند، جدا کنند !  چرا که فایده های زیادی دارد که الان شاید بهتر یاد آوری شده باشد آن فایده ها !..

!رفقا، با زن ها و مرد ها دوست شوید تا جایی که می توانید! یک روزی هم  زیبای دوست داشتنی خودتان را  پیدا می کنید! پیدا هم نکردید هیچ اشکالی ندارد ، دیگر زیبایی در نگاه و قلبتان وجود دارد

]]> http://saraband.wordpress.com/2011/06/28/%d8%ac%d8%af%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%af%d8%ae%d8%aa%d8%b1-%d9%87%d8%a7-%d8%a7%d8%b2-%d9%be%d8%b3%d8%b1-%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d8%b6%db%8c%d8%a7%d9%81%d8%aa-%d8%a7%d9%81%d9%84%d8%a7%d8%b7%d9%88%d9%86/feed/ 17 57.696981 11.986383 57.696981 11.986383 netsysevo